Je hebt voor het ontbijt drie verzoeken afgehandeld. Geen enkel daarvan was van jou.
Aan discipline ontbreekt het je niet. Je houdt een prioriteitenlijst bij waarin jijzelf onderaan staat, en die lijst heb je zelf opgesteld, stapje voor stapje. Deze gids laat je zien hoe je jezelf voorop kunt zetten zonder de mensen teleur te stellen die op je rekenen.
Het korte antwoord
- Om jezelf voorop te stellen, bepaal je van tevoren welke drie dingen je energie, gezondheid en groei beschermen, en beschouw je die als vaste afspraken die voorrang hebben op elk verzoek van anderen.
- Mensen zetten zichzelf op de laatste plaats, omdat het gevoel nodig te zijn voldoet aan twee van de zes menselijke behoeften van Tony Robbins: betekenis en verbondenheid. Daardoor levert die gewoonte je iets op, ook al kost het je energie.
- Deze duurzame methode bestaat uit drie stappen: bepaal wat je eruit wilt halen, kies drie punten waarover je niet wilt onderhandelen, en onderhandel hardop over je beschikbaarheid.
- Jezelf op de eerste plaats zetten is een keuze die te maken heeft met je normen. Het zorgt ervoor dat je de energie behoudt waarvan al het andere dat je geeft afhangt.
Wat het betekent om jezelf op de eerste plaats te zetten
Jezelf vooropstellen betekent dat je je energie, gezondheid en persoonlijke groei als vaste factoren meeneemt bij elke beslissing, zodat de verzoeken van anderen daar omheen worden gepland en niet andersom.
Die definitie is beperkter dan de meeste adviezen die je tegenkomt. Het gaat niet om een bad, een weekendje weg of een dankbaarheidslijstje. Dat zijn allemaal leuke dingen. Maar geen van die dingen verandert een kalender die van iedereen is, behalve van jou.
Het is ook geen verwaarlozing. Je komt je afspraken na. Je verandert alleen de volgorde waarin ze worden uitgevoerd.
De volgorde is belangrijk, want je energie is een beperkte bron, en de feiten over overwerk kun je moeilijk negeren. De Wereldgezondheidsorganisatie en de Internationale Arbeidsorganisatie schatten dat in 2016 745.000 mensen zijn overleden aan een beroerte of ischemische hartziekte in verband met een werkweek van 55 uur of meer. Uit hun analyse bleek dat bij die werkbelasting het risico op een beroerte 35% hoger lag en het risico om te overlijden aan een hartziekte 17% hoger, vergeleken met een standaard werkweek van 35 tot 40 uur.
Energie is geen beloning die je krijgt als het werk gedaan is. Het is de bron waaruit alle andere prioriteiten putten.
Je hebt al een prioriteitenlijst
Je agenda is een prioriteitenlijst. Je telefoon ook. Kijk eens waar je tijd vorige week naartoe is gegaan en je ziet meteen de volgorde: klanten, team, familie, inbox. En als er dan nog iets over was: jijzelf.
Je hebt die volgorde niet in één beslissing gekozen. Je hebt die gekozen in honderden kleine beslissingen. Elk ‘ja’ was redelijk. Samen hebben ze een leven gevormd waarin jij op de laatste plaats komt.
Waarom blijft iemand die het best wel kan dit toch doen? Omdat die gewoonte loont. Tony Robbins coacht al meer dan 45 jaar mensen, en zijn model om uit te leggen waarom mensen gedrag herhalen dat ze geld kost, is gebaseerd op de zes menselijke behoeften: zekerheid, afwisseling, betekenis, verbondenheid, groei en bijdrage. Elk gedrag blijft bestaan omdat het aan minstens één van die behoeften voldoet.
De persoon zijn waarop iedereen vertrouwt, vervult twee dingen tegelijk. Betekenis, omdat je ertoe doet. Verbondenheid, omdat mensen je nodig hebben.
Dat loont echt. Het is ook de reden waarom een lijstje met tips voor zelfzorg niet werkt. Een tip vraagt je om betekenis en verbondenheid op te geven, zonder daar iets voor terug te bieden. Je hersenen weigeren die ruil.
Mensen zetten zichzelf niet op de laatste plaats omdat ze geen wilskracht hebben. Ze zetten zichzelf op de laatste plaats omdat het gevoel nodig te zijn hen een gevoel van betekenis en verbondenheid geeft.
De meeste mensen zullen dit lezen en er één rustige avond aan hun week toevoegen. Jij bent hier omdat je de gang van zaken zelf wilt veranderen.
Begin bij je aandacht. Dat is het schaarste goed dat je hebt, en elk verzoek dat je aanneemt, kost je een stukje daarvan. Als je het allemaal besteedt aan de lijstjes van anderen, blijft er niets over voor het lijstje dat bepaalt hoe jij leeft. Waar je aandacht naartoe gaat, stroomt je energie. Als je aandacht naar alle anderen gaat, gaat je energie mee.
Wat kost het je om als laatste te eindigen?
Tel het maar eens goed na. De rekening komt op drie plekken binnen.
Je lichaam is het eerste slachtoffer. Je slaapt minder. Je trainingen vallen in het water. De controle die je al twee keer hebt uitgesteld, wordt nu voor de derde keer uitgesteld.
Je werk komt op de tweede plaats. De beslissingen waarvoor je op je best moet nadenken, krijgen de restjes van je denkvermogen.
Je naaste relaties komen als laatste aan de beurt, en dat kost je het meest. De mensen aan wie je alles geeft, krijgen een versie van jou te zien die er wel lichamelijk is, maar geen aandacht heeft.
Dit is geen reden om minder te geven. Adam Grant, een organisatiepsycholoog aan de Wharton School, onderzocht voor zijn boek Give and Take (2013) mensen die graag geven, in allerlei beroepen. Hij ontdekte dat je aan beide uiteinden van de succesranglijst mensen vindt die graag geven: zowel onderaan als bovenaan. Wat hen onderscheidde, was niet hoeveel ze gaven. De meest succesvolle gevers bleven wat Grant ‘otherish’ noemt: ze hielpen anderen terwijl ze hun eigen belangen ook in het oog hielden. De gevers onderaan gaven totdat er niets meer over was.
Onbegrensde vrijgevigheid maakt je niet waardevoller voor andere mensen. Het zorgt er juist voor dat je op den duur minder beschikbaar bent voor hen.
Je weet dat dit je veel kost. Je voelt het aan die ochtenden waarop je al moe begint en aan die avonden waarop je niets meer over hebt voor de mensen voor wie je zo hard werkt.
Het patroon doorgronden is de eerste helft. ‘ Unleash the Power Within ’ (UPW) bestaat uit vier dagen live werken met Tony Robbins aan de normen waar je je aan houdt, en de ‘ firewalk ’ op de eerste avond is een live test van wat jij denkt dat mogelijk is.
→ Ontdek ' Unleash the Power Within ' in Europa
Stap één: benoem het voordeel en geef er een tweede bron bij
Open de agenda van vorige week. Kies de vijf ‘ja’s’ die je het meest hebben gekost. Schrijf naast elk daarvan op aan welke van de zes behoeften het tegemoetkwam. De meesten zullen zeggen: betekenis of verbondenheid.
Zoek nu voor elke behoefte een tweede bron. Dit is geen vervanging voor mensen. Het biedt gewoon een tweede mogelijkheid. Je kunt je belangrijk voelen door een klus af te ronden die alleen jij kon doen. Je kunt je verbonden voelen door een uurtje met iemand door te brengen waarin niemand iets van je vraagt.
Als er voor een behoefte een alternatief is, verliest het oude ‘ja’ zijn greep. Je koopt geen opluchting meer. Je maakt een keuze.
Een gewoonte die je voldoening en verbondenheid geeft, kun je niet zomaar weggooien. Je kunt ‘m alleen vervangen door iets anders dat je hetzelfde geeft.
Stap twee: kies drie dingen waar je absoluut niet van afwijkt
Kies er drie. Niet tien. Eén voor je lichaam, één voor je ontwikkeling, één voor iemand van wie je houdt.
Tony Robbins beschrijft drie krachten die je gemoedstoestand bepalen: fysiologie, focus en taal. Je ‘lichamelijke must’ richt zich op de eerste. Dat kan bijvoorbeeld 30 minuten bewegen zijn voordat je je telefoon pakt. Je ‘groeimust’ richt zich op de tweede. Dat kan bijvoorbeeld 20 minuten lezen of plannen zijn zonder meldingen. Je ‘persoonlijke must’ beschermt de relatie die je inspanningen betekenis geeft. Dat kan bijvoorbeeld één avond per week samen eten zijn zonder schermen.
Zet ze alle drie eerst in je agenda, nog vóór welke vergadering dan ook. Tony leert je primingeen korte dagelijkse oefening die je gemoedstoestand bepaalt voordat de dag dat voor je doet. Je eerste tien minuten zijn van jou.
Een ‘non-negotiable’ is een beslissing die je één keer, van tevoren, neemt, zodat je niet elke dag weer dezelfde discussie hoeft te winnen. Een beslissing die je op zondagavond neemt, kost je niets. Dezelfde beslissing die je op woensdag om 16.00 uur neemt, terwijl een collega op je wacht, kost je wilskracht die je misschien niet hebt.
Hoe zorg ik ervoor dat ik mezelf op de eerste plaats zet als ik een bedrijf run of een team leid?
Begin met je drie absolute prioriteiten als eerste in je agenda te zetten, nog vóór welke vergadering dan ook, en leg je team uit waarom. Een leider die zijn eigen energie beschermt, zet de toon die het team volgt. Delegeer de taken die anderen kunnen doen, en houd de verantwoordelijkheid voor de beslissingen die alleen jij kunt nemen. In het artikel over tijdmanagement voor leiders wordt de systeemkant uitgebreider behandeld.
Stap drie: ga hardop opnieuw onderhandelen
Een grens die je geheim houdt, is geen grens. Het is wrok die zich later laat voelen.
Breng de betrokkenen op de hoogte voordat je actie onderneemt, zodat ze een besluit te horen krijgen en niet dat het plan wordt ingetrokken. Gebruik drie korte zinnen: de verandering, de reden, het alternatief.
- "Vanaf nu ben ik elke ochtend van 7 tot 8 offline."
- "Dankzij dat uurtje kom ik met een helder hoofd op mijn werk aan."
- "Ik beantwoord elk bericht om 8:15."
Geen excuses. Geen lange uitleg. Hoe langer je het uitlegt, hoe meer het klinkt als een uitnodiging om te onderhandelen. Als je op dat moment behoefte hebt aan praktische tips om een verzoek af te wijzen, lees dan het artikel over ‘nee zeggen’, waarin de mentaliteitsverandering die daarachter schuilgaat wordt besproken, en het artikel over ‘sterke grenzen stellen’, waarin wordt uitgelegd hoe je je energie dagelijks kunt beschermen.
Zullen mensen me minder respecteren als ik niet meer altijd beschikbaar ben?
Duidelijke regels zorgen voor meer respect dan altijd bereikbaar zijn. Een voorspelbare grens geeft mensen houvast om hun planning op af te stemmen. Altijd bereikbaar zijn geeft ze geen houvast, alleen een reden om je te onderbreken. Sommige mensen zullen in het begin weerstand bieden, maar dat zegt iets over de oude situatie, niet over de nieuwe.
Wat je kunt verwachten als je begint
De eerste week zal het niet goed voelen. Dat gevoel komt doordat je oude beloning verdwijnt. Het is geen bewijs dat je een fout hebt gemaakt.
Je loopt dan ook iets onmisbaars mis. Een vergadering loopt uit. Een klant belt. Wat je daarna doet, bepaalt of het systeem standhoudt. Uit onderzoek van Juliana Breines en Serena Chen, gepubliceerd in Personality and Social Psychology Bulletin (2012), bleek dat mensen die met zelfcompassie op een mislukking reageerden, daarna gemotiveerder waren om het beter te doen dan mensen in de vergelijkingsgroepen. Jezelf straffen voor een gemiste ochtend helpt niet om er een gewoonte van te maken. De volgende ochtend opnieuw beginnen wel.
Als je op een dieper niveau het gevoel hebt dat je het niet verdient om jezelf op de eerste plaats te zetten, gaat het artikel over het opbouwen van eigenwaarde in op de kern van die overtuiging.
Hoe lang duurt het voordat het niet meer verkeerd voelt om jezelf op de eerste plaats te zetten?
Er is geen vast tijdschema, en je gevoel is geen goede maatstaf voor vooruitgang. Kijk in plaats daarvan naar de feiten. Als je je drie onmisbare dingen vijf van de zeven dagen hebt beschermd, werkt het systeem, wat je schuldgevoel ook zegt. Het ongemak verdwijnt naarmate de routine zich herhaalt en de tweede bron van betekenis en verbondenheid voet aan de grond krijgt.
Je naam op de lijst
Je kwam hier in de veronderstelling dat je meer tijd nodig had. Nu weet je dat je al een prioriteitenlijst hebt, dat het feit dat je nodig bent je beloont voor het feit dat je jezelf op de laatste plaats zet, en dat de volgorde kan veranderen.
Voor die verandering is geen nieuw leven nodig. Er is maar één beslissing voor nodig, die je moet nemen vóór het eerste verzoek van morgen.
De enige onzekere factor is nog of je naam op de lijst staat als de week begint.
Neem nu even twee minuten de tijd. Sla de agenda van morgen open en reserveer 30 minuten aan het begin van je dag. Zet er ‘onmisbaar voor je lichaam’ bij. Behandel het vervolgens alsof het een afspraak is met je belangrijkste klant, want dat is het ook.
