Je voelt het meer dan dat je het uitspreekt. De stille dankbaarheid voor de mensen die er voor je zijn, het lichaam dat nog steeds meewerkt, het leven dat beter is dan je soms wilt toegeven. Het zit ergens achter je ribben. Het komt zelden over je lippen.
Kort antwoord:
- Dankbaarheid tonen betekent dat je een specifiek persoon rechtstreeks bedankt, hardop of schriftelijk, in plaats van dat gevoel voor jezelf te houden.
- Als je je dankbaarheid hardop uitspreekt, wordt de mediale prefrontale cortex geactiveerd, een hersengebied dat verband houdt met sociale beloning en moreel redeneren (Fox et al., 2015).
- Alleen al het schrijven en overhandigen van een dankbrief zorgde voor veranderingen in de hersenen die drie maanden later nog steeds meetbaar waren (Kini et al., 2016).
- Dankbaarheid voelen en je dankbaarheid uiten zijn twee verschillende dingen. Slechts één ervan verandert je gemoedstoestand.
De meeste mensen halen die twee door elkaar. Ze denken dat het opmerken van dingen waar ze dankbaar voor zijn hetzelfde is als dat dankbaarheid een effect op hen heeft. Dat is niet zo. De vorm van dankbaarheid die je verandert, vereist een tweede stap, en bijna niemand zet die stap.
Wat dankbaarheid eigenlijk inhoudt
Dankbaarheid uiten is het bewust overbrengen van waardering aan iemand anders, via woorden, schrift of daden, in plaats van dat gevoel voor jezelf te houden.
Die definitie is belangrijk omdat er een duidelijk onderscheid wordt gemaakt. Denken: ‘Ik heb geluk dat ze in mijn leven is’, is dankbaarheid die je ervaart. Haar dat precies zo zeggen, in een zin die ze kan horen, is dankbaarheid die je uitdrukt. Het eerste gebeurt in je hoofd. Het tweede gebeurt in de wereld, en in de wereld is waar verandering daadwerkelijk plaatsvindt.
Tony Robbins legt dit uit aan de hand van wat hij de ‘Triad’ noemt: de drie krachten die je emotionele toestand bepalen: fysiologie, focus en taal. Door je dankbaarheid hardop uit te spreken, zet je twee van die drie hefbomen tegelijk in gang. Je taal verandert, en je fysiologie volgt dat: je houding, je ademhaling, de persoon die tegenover je staat. Je bent niet bezig met een innerlijk verhaal. Je brengt een fysieke gebeurtenis teweeg.
Wat er in je hersenen gebeurt op het moment dat je het hardop zegt
Hier wordt de wetenschap wat specifieker. Onderzoekers van de University of Southern California hebben deelnemers gescand terwijl ze dankbaarheid voelden, en ontdekten dat de intensiteit van dat gevoel rechtstreeks samenhing met de activiteit in de mediale prefrontale cortex, het hersengebied dat verantwoordelijk is voor moreel redeneren, empathie en het begrijpen van het perspectief van een ander (Fox et al., 2015). Dit is hetzelfde gebied dat betrokken is bij sociale binding en beloning, en daarom spreekt dankbaarheid die je tegen iemand uitspreekt – en niet in een privé-dagboek schrijft – dit gebied het sterkst aan.
Een apart onderzoek aan de Indiana University ging nog een stap verder. Deelnemers die in therapie gingen voor angst of depressie werden in twee groepen verdeeld. De ene groep schreef dankbrieven aan mensen in hun leven en bezorgde die. De andere groep kreeg alleen de standaardtherapie. Drie maanden later ondergingen ze allemaal een hersenscan terwijl ze een taak uitvoerden waarbij ze geld doneerden aan een goed doel. De groep die dankbaarheid had geschreven en uitgedrukt, vertoonde een aanzienlijk grotere neurale gevoeligheid voor dankbaarheid in de mediale prefrontale cortex, een verandering die nog lang na het schrijven van de brieven aanhield (Kini et al., 2016).
Je dankbaarheid hardop uitspreken is geen eenmalige reactie van je zenuwstelsel. Het is een proces van je zenuwstelsel. Je hersenen lichten niet zomaar even op op dat moment. Ze gaan in de toekomst steeds beter reageren op dankbaarheid, net zoals een spier sterker wordt door herhaaldelijk gebruik, en niet door één enkele gedachte aan het tillen.
Heeft hardop ‘dankjewel’ zeggen echt meer effect dan alleen maar dankbaar zijn?
Ja. Voelbare dankbaarheid en uitgesproken dankbaarheid activeren de hersenen op verschillende manieren. Als je je waardering rechtstreeks tegen iemand zegt of schrijft, wordt de mediale prefrontale cortex sterker geactiveerd dan bij alleen stille reflectie, en dit effect wordt sterker naarmate je het vaker doet, in plaats van dat het na één keer alweer afneemt.
Joseph McClendon III, de neuropsycholoog die samen met Tony het programma over mentale conditionering presenteert, beschrijft dit als het trainen van de standaardreactie van je hersenen. Elke keer dat je je dankbaarheid uitspreekt, maak je het voor je hersenen net iets makkelijker om de volgende keer uit zichzelf dankbaarheid te vinden. Herhaling is de moeder van de vaardigheid, en dit is een vaardigheid, geen karaktereigenschap.
Waarom dankbaarheid nooit iets verandert
De meeste mensen zullen bovenstaande wetenschappelijke uitleg lezen, even knikken en dan gewoon doorgaan met wat ze al aan het doen waren. Ze merken iets op dat ze leuk vinden, voelen een beetje warmte en laten het zonder iets te zeggen voorbijgaan. Er is niets mis met dat gevoel. Het probleem is dat dat gevoel op zichzelf niets van je vraagt. Het kost niets, dus verandert het ook niets.
Je bent anders, anders zou je dit nu niet meer aan het lezen zijn. Het verschil tussen iemand die dankbaarheid voelt en iemand die die ook laat zien, zit niet in de intensiteit van het gevoel. Het zit hem in de bereidheid om te laten merken dat je het wilt zeggen.
Dit sluit direct aan bij een breder patroon dat Tony uitlegt door je hersenen te herprogrammeren voor succes. Neurale paden worden sterker door gebruik en verzwakken als je ze verwaarloost. Als je dankbaarheid alleen maar in je eentje voelt, wordt het pad van ‘reflectie’ geactiveerd. Het pad dat wordt geactiveerd als je het uitspreekt – verbinding, vrijgevigheid, kwetsbaarheid tegenover een ander – wordt dan helemaal niet getraind.
Het moment waarop dankbaarheid een keuze wordt, en geen troost
Er is een specifiek moment waarop dit naar voren komt. Iemand helpt je, en een halve seconde lang overweeg je om iets oprechts te zeggen, niet dat automatische ‘bedankt’, maar wat je echt voelt. Dan is het moment voorbij. Je zegt tegen jezelf dat je het later wel even zegt, of dat ze het toch al wel weten.
Dat weten ze nog niet. Niemand weet het, totdat je het zegt.
Dit is het moment waarop ‘focus’ en ‘energie’ niet langer alleen maar woorden op een poster zijn, maar iets worden wat je in realtime kunt ervaren. Waar je je aandacht in die halve seconde op richt – op het ongemak van het spreken of op de persoon tegenover je – bepaalt of het moment een gemiste kans wordt of een kleine handeling die jouw gemoedstoestand en die van de ander verandert.
Dit is ook precies het gebied waar Tony live mee bezig is, en het is de moeite waard om dat even benoemen. Een feit over dankbaarheid leren en het in de praktijk brengen onder echte druk, in een zaal, voor een publiek, is niet dezelfde ervaring. ‘Unleash the Power Within ’ (UPW) is een vierdaags programma dat precies rond die kloof tussen weten en doen is opgebouwd, met behulp van dezelfde tools voor het beheersen van je gemoedstoestand die een persoonlijk gevoel omzetten in een uitgesproken, fysieke handeling. Als je het patroon herkent dat je je gevoelens inhoudt, ontdek dan ‘ Unleash the Power Within Europe’ en breng het in de praktijk met de mensen in de zaal, niet alleen in je hoofd.
Hoe je dankbaarheid kunt tonen op een manier die echt aankomt
Het is juist die specificiteit die het verschil maakt tussen een blijk van dankbaarheid die echt indruk maakt en een die je even met een knikje afdoet en vervolgens weer vergeet.
- Noem de precieze handeling, niet de algemene eigenschap. "Bedankt dat je dinsdag een uur lang met me aan de telefoon bent gebleven" komt goed over. "Bedankt dat je er altijd voor me bent" niet, want dan moet de luisteraar zelf invullen wat je bedoelt.
- Zeg het tegen die persoon, niet over die persoon. Als je tegen een vriend(in) zegt hoe dankbaar je bent voor je partner, heeft je partner daar niets aan. Zeg het rechtstreeks, in een zin die hij of zij kan horen.
- Doe het nu, niet later. De vorm van dankbaarheid die je hersenen verandert, is degene die je direct na het gevoel uit, niet degene die je opbergt voor een geschikter moment dat zelden komt.
Dit versterkt ook de relatie zelf, niet alleen je eigen gemoedstoestand. Je dankbaarheid uiten is een van de duidelijkste manieren om tegemoet te komen aan wat Tony de zes menselijke behoeften noemt, met name verbondenheid. Een relatie waarin regelmatig waardering wordt uitgesproken, verloopt anders dan een relatie waarin dat alleen maar wordt verondersteld, en die verandering zie je direct terug in hoe je in de loop van de tijd sterke relaties opbouwt.
Is het beter om je dankbaarheid op te schrijven of hardop uit te spreken?
Beide activeren het dankbaarheidscircuit in je hersenen, maar ze zijn niet onderling uitwisselbaar. Door het op te schrijven ontwikkel je de gewoonte om dingen op te merken. Als je het hardop zegt of rechtstreeks tegen iemand zegt, ontstaat er een sterkere, sociaal verankerde neurale reactie en een positief effect op de relatie. Schrijven werkt dus het beste als voorbereiding op het uitspreken ervan, niet als vervanging daarvoor.
Wat te doen als het moeilijker voelt dan het opschrijven ervan
Als het hardop zeggen je kwetsbaarder doet voelen dan het opschrijven, dan klopt die reactie; het is geen tekortkoming die je moet verhelpen voordat je begint. Als je je dankbaarheid uitspreekt, laat je zien dat je verbinding zoekt, terwijl je door het opschrijven wat afstand kunt bewaren. Dat ongemakkelijke gevoel is precies het mechanisme dat zijn werk doet. Het is je lichaam dat reageert op een echt sociaal risico – hetzelfde lichaam dat Tony’s ochtendroutine ‘ priming ’ je leert om bewust te doorbreken, in plaats van te vermijden.
Waarom voelt ‘dankjewel’ zeggen moeilijker dan het opschrijven?
Als je je dankbaarheid rechtstreeks tegen iemand uitspreekt, verdwijnt de buffer die schrijven biedt. Het vraagt om kwetsbaarheid op dat moment en oogcontact, wat je hersenen interpreteren als sociale blootstelling. Dat ongemak verdwijnt snel als je het vaker doet. Daarom zijn de mensen die het meest natuurlijk dankbaarheid tonen, gewoon degenen die het het meest hebben geoefend, niet degenen die het sterker voelen.
Je hoeft je er niet klaar voor te voelen. Je moet die zin gewoon uitspreken. Dat je er nog niet klaar voor bent, is een verhaal dat je hersenen je vertellen om het ongemak te vermijden. Uit onderzoek naar deelnemers aan evenementen van Tony Robbins, uitgevoerd door het Snyder Lab for Genetics aan de Stanford University, bleek een stijging van 159% in hormonen die neuroplasticiteit en leren ondersteunen bij mensen die onder gestructureerde omstandigheden technieken voor het veranderen van je gemoedstoestand zoals deze oefenden. Eerst verandert je gemoedstoestand. Het zelfvertrouwen volgt daarna, niet andersom. Je kunt meer lezen over de wetenschap achter het werk van Tony Robbins en de klinische studie die daaraan ten grondslag ligt.
Dit staat ook centraal in wat Tony ‘state management’ noemt: de drie hefbomen – fysiologie, focus en taal – die bepalen hoe je je op elk willekeurig moment gedraagt, ook op die momenten waarop dankbaarheid in je borstkas zit te wachten tot je er ruimte voor maakt.
Je kwam hier al met een gevoel van dankbaarheid voor iets. Nu weet je dat dat gevoel nooit de eindstreep was, maar slechts het uitgangspunt. Het enige wat jou nog scheidt van de vorm van dankbaarheid die echt je hersenen en je relaties verandert, is één zin, die je vandaag tegen één persoon zegt.
Kies iemand die je al een tijdje wilt bedanken. Stuur hem of haar een berichtje, bel hem of haar, of zeg het vandaag nog persoonlijk, en noem precies wat hij of zij heeft gedaan. Niet ‘bedankt voor alles’. Maar dat ene specifieke ding. Met die zin begint de verandering.
.jpeg)
