De meeste mensen leven volgens een geloofssysteem dat ze nooit zelf hebben gekozen. Ze hebben het geërfd. Van hun ouders, van school, van momenten van mislukking die in hun identiteit zijn verankerd voordat ze oud genoeg waren om ze in twijfel te trekken. Als je jezelf er ooit op hebt betrapt dat je dacht: „Ik ben niet het soort persoon dat…“ of „dat is gewoon niet mogelijk voor iemand als ik“, dan ben je niet realistisch. Je bent trouw aan een verhaal.
Dit is wat Tony Robbins heeft opgemerkt in de meer dan 45 jaar dat hij met mensen op elk prestatieniveau heeft gewerkt: je overtuiging komt op de eerste plaats. Altijd. Je resultaten, je relaties, je inkomen, je gezondheid en je geluksgevoel – het vloeit allemaal voort uit wat je oprecht gelooft over jezelf en de wereld.
Belangrijkste punten:
- Een stimulerende overtuiging is een geloof dat actief je blik op wat mogelijk is verbreedt, en zo je beslissingen en je vermogen om actie te ondernemen aanstuurt. Een beperkende overtuiging doet het tegenovergestelde: die vernauwt je blik op wat mogelijk is en wordt automatisch door je hersenen versterkt via de bevestigingsvertekening.
- Overtuigingen staan niet vast. Het zijn patronen die het zenuwstelsel heeft aangeleerd, en het zenuwstelsel kan op elke leeftijd nieuwe patronen aanleren.
- De Neuro-Associative Conditioning (NAC) van Tony Robbins is een zesstappenmethode om beperkende overtuigingen te vervangen door de emotionele associaties aan te pakken die ze zo zwaar laten wegen.
- Fysiologie is de snelste manier om je overtuigingen te veranderen. Je kunt geen krachtige overtuiging creëren in een lichaam dat door angst wordt gedreven.
- Elke persoonlijke doorbraak begint met een verandering in je overtuiging, niet met een verandering in je strategie. De strategie volgt uit je overtuiging.
-
Wat een overtuiging eigenlijk is
Een krachtgevende overtuiging is een diepgewortelde overtuiging die je blik op wat je voor jezelf mogelijk acht verbreedt, en die je groei, je beslissingen en je vermogen om actie te ondernemen actief ondersteunt.
Die definitie is belangrijk omdat de meeste mensen overtuigingen verwarren met feiten. Een overtuiging is geen feit. Het is een gevoel van zekerheid over wat iets betekent. Die zekerheid is ontstaan uit ervaring, emotionele associaties en de interpretaties die je – meestal zonder dat je je ervan bewust was dat je een keuze maakte – aan gebeurtenissen hebt gekoppeld.
Tony Robbins beschrijft in zijn boek *Unlimited Power* drie niveaus van overtuigingskracht. Meningen zijn de zwakste vorm: ze worden niet zo serieus genomen en zijn makkelijk bij te stellen. Overtuigingen zijn verankerd in emoties en ervaringen uit het verleden, waardoor ze moeilijker in twijfel te trekken zijn. Overtuigingen vormen het krachtigste niveau: ze zijn zo verweven met je identiteit dat je ze onder druk zou verdedigen zonder dat je het zelf doorhebt. Een krachtgevende overtuiging is het meest waardevolle mentale bezit dat je kunt opbouwen. Een beperkende overtuiging, met hetzelfde niveau van zekerheid, is de duurste last die je kunt dragen.
Beperkende overtuigingen zijn geen karakterfouten. Het is gewoon je brein dat doet waarvoor het gemaakt is: zekerheid creëren op basis van patronen uit het verleden en die automatisch toepassen op nieuwe situaties. Het probleem is niet dat je ze hebt. Het probleem is dat de meeste ervan standaard zijn geïnstalleerd, nog voordat je de middelen had om andere keuzes te maken.
Wat is het verschil tussen een beperkende overtuiging en een stimulerende overtuiging?
Een beperkende overtuiging beperkt wat je durft te ondernemen. Ze zorgt ervoor dat je automatisch redenen bedenkt waarom iets juist voor jou niet haalbaar is, en filtert bewijs van het tegendeel weg. Een stimulerende overtuiging breidt juist uit wat je durft te ondernemen door redenen te bedenken waarom het doel wel haalbaar is, en bewijs van je eigen kunnen juist binnen te laten. Beide werken via hetzelfde neurologische mechanisme: bevestigingsvertekening. Het verschil zit hem in de richting waarin ze je aandacht sturen, en daarmee ook je handelingen.
Waarom beperkende overtuigingen zo moeilijk te herkennen zijn
Je kunt de lens waardoor je kijkt niet zien. Dat is de grootste uitdaging van elk geloofssysteem. Het maakt zichzelf niet bekend. Het filtert gewoon alles wat je waarneemt, besluit en probeert, en bepaalt zo wat je opmerkt en wat je negeert.
Iemand die gelooft dat "succes offers vereist", zal onbewust de omstandigheden creëren die dat bevestigen. Iemand die gelooft dat "ik niet slim genoeg ben", zal overal bewijs voor die overtuiging vinden en het bewijs dat daarmee in tegenspraak is, bagatelliseren of negeren. Dit is geen karakterfout. Het is bevestigingsvertekening: de neiging van de hersenen om consistentie boven nauwkeurigheid te stellen. De hersenen proberen niet gelijk te hebben. Ze proberen het verhaal in stand te houden dat ze al hebben opgebouwd.
Dit is precies waarom het overwinnen van beperkende overtuigingen geen kwestie is van wilskracht of positief denken. Het herhalen van ‘Ik heb er vertrouwen in’ terwijl een diepere overtuiging iets anders zegt, helpt bijna niets. Die diepere overtuiging heeft meer emotionele lading, en op basis van die emotionele lading bepaalt het brein wat echt is. Om een beperkende overtuiging te vervangen, moet je ermee aan de slag gaan op het niveau waar ze daadwerkelijk zit: in het zenuwstelsel, in het lichaam, in de associaties die haar die zekerheid geven.
Uit onderzoek dat is gepubliceerd in het tijdschrift Frontiers in Psychology (2021) blijkt dat de emotionele intensiteit die aan een overtuiging kleeft, en niet zozeer de logische inhoud ervan, de belangrijkste factor is die bepaalt hoe moeilijk die overtuiging te veranderen is. Logica maakt een overtuiging niet ongedaan. Emotie wel. Dit is de basis van Tony’s aanpak.
De methode die Tony Robbins gebruikt om beperkende overtuigingen te vervangen
Tony’s aanpak om overtuigingen te veranderen is gebaseerd op een methode die Neuro-Associative Conditioning (NAC) heet. Deze methode pakt systematisch de emotionele associaties aan die een beperkende overtuiging haar kracht geven, en bouwt vervolgens nieuwe associaties op die de vervangende overtuiging met evenveel of zelfs meer zekerheid verankeren.
Het proces verloopt in zes stappen.
Stap 1: Zoek uit welke overtuiging je in de weg staat. Niet alleen wat je denkt, maar wat je met voldoende zekerheid gelooft om ernaar te handelen. Vraag jezelf af: wat geloof ik over mijn vaardigheden op dit gebied? Wat zou ik moeten geloven om deze resultaten te behalen?
Stap 2: Benoem wat het je heeft gekost. Dit is geen oefening in zelfkastijding. Het gaat erom genoeg emotionele kracht op te bouwen om de oude associatie te doorbreken. De meeste mensen veranderen pas als niet-veranderen pijnlijker wordt dan wel veranderen. Je moet diep van binnen voelen wat die beperkende overtuiging je al heeft ontnomen, en wat ze je nog zal blijven ontnemen als je er niets aan doet.
Stap 3: Zaai twijfel over de oude overtuiging. Vraag jezelf af: is deze overtuiging wel echt waar? Of is het een verhaal dat ik mezelf heb wijsgemaakt? Kan ik ook maar één voorbeeld vinden waarbij het tegenovergestelde waar was? Twijfel is de barst in het fundament van elke overtuiging. Zodra er echte twijfel ontstaat, verliest de overtuiging haar greep.
Stap 4: Kies de nieuwe overtuiging. Wat zou er moeten gebeuren om ervoor te zorgen dat je de richting inslaat die je wilt? Welke overtuiging zou, als je daar volledig achter zou staan, ervoor zorgen dat je je anders gaat gedragen? Schrijf het op. Maak het specifiek voor jouw situatie.
Stap 5: Verzamel voorbeelden die je nieuwe overtuiging ondersteunen. Je hersenen nemen nieuwe overtuigingen niet zomaar aan. Ze accepteren ze pas als er bewijs is. Zoek echte voorbeelden, ook al zijn ze nog zo klein, die je nieuwe overtuiging ondersteunen. Verzamel ze. Het doel is om genoeg emotionele kracht achter je nieuwe overtuiging te creëren, zodat die zekerder begint te voelen dan de oude.
Stap 6: Veranker de nieuwe overtuiging in je zenuwstelsel. Door herhaling in een verhoogde emotionele toestand wordt een overtuiging automatisch. Hier komen de ochtendroutine en priming van Tony Robbins om de hoek kijken. De overtuiging wordt een vast geloof als ze vaak genoeg, met voldoende intensiteit en in de juiste fysiologische toestand is geoefend.
Uit onderzoek van het Snyder Lab for Genetics aan de Stanford University, waarbij deelnemers aan evenementen van Tony Robbins werden gevolgd, bleek dat het vermogen van de deelnemers om beperkende overtuigingen te herprogrammeren en hun intrinsieke motivatie te verhogen met 300% was toegenomen. Hetzelfde onderzoek registreerde een stijging van 159% in hormonen die neuroplasticiteit en het leervermogen bevorderen. Je kunt meer lezen over de wetenschap achter Tony Robbins en wat het volledige onderzoek laat zien.
Als je dit patroon bij jezelf herkent en je bent klaar om verder te gaan dan het alleen maar te begrijpen: Unleash the Power Within UPW) Europe biedt vier dagen lang live, intensieve training die precies hierop is gericht. De firewalk de eerste avond is geen metafoor. Het is het eerste moment waarop je ervaart dat wat je voor onmogelijk hield, dat helemaal niet is. Dat is wat live training, in de juiste omgeving, mogelijk maakt.
Hoe weet ik of een overtuiging me beperkt of juist kracht geeft?
Het duidelijkste signaal zit in je automatische reactie op kansen. Als er een nieuwe mogelijkheid in je leven opduikt, roept een stimulerende overtuiging meteen de interne vraag op: „Hoe zou ik dit kunnen laten slagen?“ Een beperkende overtuiging roept meteen een lijst op met redenen waarom het niet zal lukken. Geen van beide reacties voelt als een overtuiging. Beide voelen als de realiteit. De test is om jezelf af te vragen: breidt deze gedachte uit wat ik bereid ben te proberen, of beperkt het dat juist? Het antwoord vertelt je precies met wat voor soort overtuiging je te maken hebt.
De rol van fysiologie bij het ontwikkelen van een positieve mindset
Dit is wat de meeste mensen helemaal over het hoofd zien: geloof is niet alleen een mentale aangelegenheid. Het is ook een fysieke aangelegenheid.
Tony’s werk is gebaseerd op wat hij de peak state noemt: de drie factoren die op elk moment je psychologische toestand bepalen: fysiologie (hoe je je lichaam houdt en beweegt), focus (waar je je aandacht op richt) en taal (de woorden en vragen die je in je hoofd gebruikt). Alle drie hebben ze direct invloed op wat je zenuwstelsel als waar ervaart.
Als je voorovergebogen zit, oppervlakkig ademt en in je hoofd steeds weer terugkomt op mislukkingen uit het verleden, voelt een beperkende overtuiging niet alleen aannemelijk. Het voelt als een feit. Als je je lichaamshouding verandert, rechtop gaat staan, diep ademhaalt, bewust beweegt, je aandacht richt op bewijzen van je eigen kunnen en je taal verandert van ‘ik kan het niet’ naar ‘hoe kan ik het doen?’, verandert er iets in wat je zenuwstelsel bereid is te geloven. Niet alleen je stemming. De feitelijke inhoud van wat zeker aanvoelt.
Daarom draait zo veel van Tony’s live-werk om muziek, beweging en ademhaling. Het is geen entertainment. Het is de snelste manier die we kennen om je gedachten onder controle te krijgen door de fysieke toestand te veranderen waarin ze ontstaan. Je kunt geen krachtgevende overtuiging inprenten in een lichaam dat door angst wordt aangestuurd. Het lichaam moet eerst veranderen, en als dat gebeurt, volgt de geest vanzelf.
De meeste mensen zullen dat lezen en instemmend knikken. Ze zullen niet opstaan. Ze zullen hun ademhaling niet aanpassen. Ze zullen gewoon verder lezen vanuit dezelfde gemoedstoestand als waarin ze begonnen.
Je bent hier omdat je niet zoals de meeste mensen bent.
NLP-technieken werken volgens hetzelfde principe: verander de interne voorstelling en de emotionele toestand verandert, en daarmee ook de overtuiging die onwrikbaar leek.
De overtuigingen van toppers
Een krachtige mindset is geen persoonlijkheidskenmerk. Het is een kwestie van oefenen. Tony Robbins bestudeert al tientallen jaren de psychologie van toppers op wereldniveau en heeft Serena Williams, Hugh Jackman en leiders van organisaties met miljardenomzetten gecoacht. Op elk gebied is het patroon hetzelfde: toppers hebben geen betere strategieën dan gemiddelde presteerders. Ze hebben andere overtuigingen over wat falen betekent en over wat er specifiek voor hen mogelijk is.
In *Awaken the Giant Within* zet Tony zeven overtuigingen voor uitmuntendheid op een rijtje. Daaronder vallen de overtuiging dat alles met een reden gebeurt en bijdraagt aan je groei, dat er altijd een weg vooruit is als je je er volledig voor inzet, dat falen feedback is in plaats van een oordeel, en dat je verantwoordelijk bent voor je resultaten, ongeacht de omstandigheden. Deze overtuigingen zijn geen loze slogans. Het zijn overtuigingen die je met voldoende zekerheid koestert om onder druk tot actie over te gaan, zelfs als alle signalen in je directe omgeving het tegenovergestelde aangeven.
De kloof tussen het lezen van een overtuiging en het in praktijk brengen ervan is de kloof tussen informatie en transformatie. Je overbrugt die kloof door conditionering, niet alleen door begrip. Het onderzoek van Albert Bandura naar zelfeffectiviteit, dat hij gedurende vier decennia aan de Stanford University heeft uitgevoerd, toonde aan dat de krachtigste manier om een nieuwe overtuiging in je eigen kunnen op te bouwen, bestaat uit wat hij ‘meesterervaringen’ noemde: kleine, echte, herhaalde handelingen die samen een nieuw verhaal vormen over wat je kunt. Zie het opbouwen van eigenwaarde voor hoe dit verband houdt met identiteit, niet alleen met prestaties.
Als je je verder wilt verdiepen in de kaders die zorgen voor consistente prestaties, dan is het de moeite waard om naast dit artikel ook eens de gewoontes van toppers en de belangrijkste lessen van Tony Robbins te lezen.
Kun je in korte tijd een positieve mindset ontwikkelen?
Ja, onder de juiste omstandigheden. Onderzoek door het Snyder Lab aan Stanford, waarbij deelnemers aan evenementen van Tony Robbins werden gevolgd, toonde meetbare neurologische veranderingen aan, waaronder een stijging van 159% in neuroplasticiteitshormonen, binnen de periode van het evenement. Vier dagen intensieve training is niet genoeg om het werk af te ronden, maar het is genoeg om de verandering op gang te brengen en, in veel gevallen, onomkeerbaar te maken. De snelheid waarmee overtuigingen veranderen, wordt bepaald door de intensiteit van de emotionele ervaring, niet door de verstreken tijd.
Hoe begin je vandaag?
Je begrijpt nu hoe het werkt: waar die overtuiging vandaan komt, hoe de hersenen die beschermen, en precies hoe NAC die ontmantelt en vervangt door iets sterkers. Dat is al meer dan de meeste mensen bij dit werk meebrengen.
Voor de eerste stap heb je geen programma nodig. Je hebt een vraag nodig en genoeg eerlijkheid om het antwoord te kunnen verdragen.
Vraag jezelf eens af: op welk gebied van mijn leven wil ik het liefst groeien, en wat geloof ik echt over wat er voor mij mogelijk is? Niet wat je hoopt. Niet wat je rationeel weet. Maar wat je met zoveel zekerheid gelooft dat je het in je lichaam voelt als je eraan denkt.
Schrijf het op. Vraag jezelf dan af: waar komt deze overtuiging vandaan? Welke ervaring heeft ervoor gezorgd dat je er zo zeker van bent? En dan de vraag die elke beperkende overtuiging openbreekt: is dit eigenlijk wel waar?
Als je gedurfde stappen zet vanuit een ongewijzigde overtuiging, krijg je dezelfde resultaten. Maar als je handelt vanuit een nieuwe, krachtgevende overtuiging, verandert alles wat daarop volgt: je beslissingen, je doorzettingsvermogen, wat je bereid bent te proberen, en wat je denkt te verdienen.
Tony heeft het zo verwoord: "We doen niet wat we kunnen. We leven wat we geloven dat we zijn." Het doorbreken van de vicieuze cirkel van zelfsabotage begint op het moment dat je besluit dat het verhaal dat je tot nu toe hebt geleefd slechts een verhaal is, en geen onontkoombare bestemming.
Om je hersenen te programmeren voor de resultaten die je wilt, heb je geen perfecte omstandigheden of een ingrijpend keerpunt nodig. Het vereist één eerlijk antwoord op één ongemakkelijke vraag, en de beslissing om in actie te komen voordat je je er helemaal klaar voor voelt.
Je opdracht voor vandaag: schrijf één overtuiging over jezelf op die je beslissingen heeft bepaald zonder dat je daar toestemming voor hebt gegeven. Eén maar. Schrijf vervolgens één voorbeeld op, welk voorbeeld dan ook, uit je eigen leven dat aantoont dat het niet helemaal waar is. Dat is de eerste barst. Daar begint het.
