Je weet al hoe zelfverzekerde lichaamstaal eruit hoort te zien. Schouders naar achteren. Kin omhoog. Vast oogcontact. Je hebt het voor de spiegel geoefend voor een sollicitatiegesprek, een eerste date of een vergadering waarbij je serieus genomen moest worden. En je hebt gemerkt dat het je in de steek liet op het moment dat het er echt toe deed, toen je stem verstikte en je handen toch stilletjes een plekje zochten om zich te verstoppen.
Dit is wat echt het resultaat beïnvloedt:
- Zelfverzekerde lichaamstaal is niet zomaar een reeks poses die je aanneemt. Het is de zichtbare uiting van je fysiologie, de snelste van de drie krachten die je emotionele toestand bepalen.
- Het nabootsen van de signalen (open schouders, vaste handen, oogcontact houden) zonder de onderliggende gemoedstoestand te veranderen, is uitputtend en gaat onder echte druk de mist in.
- Verander eerst je lichaamsfuncties, via je houding, ademhaling en beweging, en de signalen die je tot nu toe probeerde te veinzen, komen vanzelf, binnen enkele seconden.
- Uit onderzoek aan de Universiteit van Auckland bleek dat mensen die tijdens een stresstest rechtop zaten, aangaven een hoger zelfbeeld, een beter humeur en minder angst te hebben dan degenen die onderuitgezakt zaten – en dat nog voordat ze ook maar iets aan hun manier van denken hadden veranderd.
Wat zelfverzekerde lichaamstaal eigenlijk is
Zelfverzekerde lichaamstaal is de uiterlijke, fysieke uitdrukking van een innerlijke toestand, die via houding, bewegingen, oogcontact en gebaren wordt overgebracht en die zowel aan je eigen zenuwstelsel als aan iedereen die naar je kijkt een gevoel van veiligheid en bekwaamheid uitstraalt.
In de meeste adviezen wordt dit gezien als een eenrichtingsproces. Je voelt je zelfverzekerd, en je lichaam laat dat zien. Maar het werk van Tony Robbins over menselijke prestaties wijst op iets nuttigers: je fysiologie volgt niet alleen je gemoedstoestand. Ze kan die ook zelf beïnvloeden. Je kunt meer lezen over hoe dit past in Tony Robbins’ peak state , het model dat aan de basis ligt van alles in dit artikel.
Dat ene feit verandert je hele kijk op lichaamstaal. Het is niet langer iets wat je van buitenaf moet sturen. Het wordt een hefboom die je van binnenuit kunt bedienen, waardoor de uiterlijke signalen vanzelf ontstaan zonder dat je over elk signaal apart hoeft na te denken.
De meeste mensen doen dit verkeerd
De meeste mensen proberen hun lichaamstaal aan te passen nadat ze al hebben besloten hoe ze zich voelen. Ze merken dat ze nerveus zijn en proberen dat gevoel vervolgens te onderdrukken met een lijstje fysieke instructies: ga rechter staan, doe je armen uit elkaar, raak je gezicht niet meer aan. De instructies kloppen wel, maar de volgorde niet.
Je bent hier omdat je het zelfvertrouwen zelf wilt, niet een betere prestatie als gevolg van het gebrek daaraan. De meeste mensen lezen een lijstje met tien handposities, proberen ze alle tien te onthouden op het moment dat het er echt toe doet, en laten er acht vallen zodra hun zenuwstelsel besluit dat ze in gevaar zijn. Jij bent niet zoals de meeste mensen als je bereid bent om de oorzaak aan te pakken in plaats van alleen de symptomen te bestrijden.
Een onderzoek door wetenschappers van de Universiteit van Auckland heeft dit rechtstreeks getest. De deelnemers werden willekeurig ingedeeld in een groep die rechtop moest zitten of een groep die onderuitgezakt moest zitten, waarna ze een spreekopdracht moesten doen waarbij ze sociaal beoordeeld werden, bedoeld om stress op te wekken. De groep die rechtop zat, gaf aan een hoger zelfbeeld, een positievere stemming en minder angst te hebben dan de groep die onderuitgezakt zat, en gebruikte minder woorden die negatieve emoties uitdrukten tijdens het spreken (Nair et al., 2015, gepubliceerd in Health Psychology). Niemand had ze gezegd dat ze anders moesten denken. Ze veranderden één fysieke factor, en hun gemoedstoestand veranderde mee.
Fysiologie is de snelste hefboom, geen ondersteunende
Tony Robbins leert dat je emotionele toestand wordt bepaald door drie factoren: fysiologie, focus en taal. Hij noemt dit de Triade. Alle drie zijn belangrijk, maar ze werken niet even snel. Je kunt twintig minuten besteden aan jezelf ervan te overtuigen dat je zelfvertrouwen hebt, en dan kom je er gedeeltelijk. Je kunt je houding, je ademhaling en je bewegingen in minder dan twee minuten aanpassen en zo sneller je doel bereiken, want het lichaam wacht niet op toestemming van je hoofd.
Dit is waarom die checklist-aanpak voor lichaamstaal steeds weer niet werkt voor je. Daarbij moet je je richten op de uitingen (houding, handen, oogcontact), terwijl je de input (fysiologie) negeert die deze drie automatisch voortbrengt. Tony’s aanpak draait de volgorde om. Zorg dat de input klopt, en je hoeft je geen zorgen meer te maken over de uitingen.
Je gemoedstoestand is hetzelfde als je verhaal, en dat is weer hetzelfde als je strategie. Als je je fysiologie verandert, verandert het verhaal dat je jezelf over de situatie vertelt mee. Verander het verhaal, en je strategie – inclusief alle zichtbare signalen die je lichaam afgeeft – volgt vanzelf.
Een deel hiervan is ook buiten Tony’s eigen werk goed gedocumenteerd. Uit een onderzoek van het Snyder Lab for Genetics aan de Stanford University, waarbij deelnemers aan evenementen van Tony Robbins werden gevolgd, bleek een stijging van 159% in hormonen die neuroplasticiteit bevorderen en een toename van 300% in het vermogen van deelnemers om beperkende overtuigingen te herprogrammeren. Het zenuwstelsel reageert sneller en betrouwbaarder op fysieke prikkels dan op wilskracht alleen.
Kun je zelfverzekerde lichaamstaal veinzen totdat het echt wordt?
Niet voor lang, en niet als je echt onder druk staat. Het nabootsen van de zichtbare signalen zonder de fysiologische toestand erachter te veranderen, werkt wel bij een foto, maar niet bij een gesprek van vijf minuten waarin je zenuwstelsel op de proef wordt gesteld. De signalen vloeien voort uit die toestand. Verander eerst je toestand via je fysiologie, met behulp van houding, ademhaling en beweging, en dan hoef je die signalen helemaal niet meer te veinzen.
De vier keuen, van binnenuit opnieuw opgebouwd
Je hebt de checklist vast al eens gelezen: sta rechtop, houd oogcontact, houd je handen in het zicht, doe het rustig aan. Dat is allemaal niet verkeerd. Maar het is gewoon onvolledig zonder de input die ervoor zorgt dat het een tweede natuur wordt.
- Houding. Denk er niet aan om je schouders naar achteren te trekken. Ga rechtop staan, zet je voeten stevig op de grond en haal één keer diep adem in je buik voordat je überhaupt aan je schouders denkt. Je borstkas komt vanzelf omhoog als je ademt. Dat hoef je niet apart te regelen.
- Oogcontact. Vast oogcontact is geen vaardigheid die je bewust toepast. Het is iets wat een rustig zenuwstelsel van nature doet, omdat het niet de ruimte afspeurt naar bedreigingen. Als je lichaam in balans is, kost het geen moeite meer om iemands blik vast te houden.
- Handen. Friemelen is geen slechte gewoonte die je moet afleren. Het is een fysiologische uitlaatklep voor spanning die nergens anders heen kan. Pak de spanning bij de bron aan, via je ademhaling en een stevige houding, en je handen komen vanzelf tot rust, zonder dat je ze daartoe hoeft aan te sporen.
- Tempo. Gehaaste bewegingen duiden op een zenuwstelsel dat in de hoogste versnelling staat. Rustige bewegingen duiden juist op een zenuwstelsel dat dat niet is. Je kunt je bewegingen niet overtuigend vertragen terwijl je ademhaling oppervlakkig en snel blijft. Breng je ademhaling op orde, en je tempo past zich binnen enkele seconden aan.
Wat gebeurt er als het in de praktijk wordt getest?
Al het bovenstaande werkt in een rustige ruimte. De echte test is iets anders. Het is het moment voordat je het sollicitatiegesprek, de onderhandeling of het gesprek waar je al die tijd voor uit de weg bent gegaan binnenstapt, wanneer je zorgvuldig ingestudeerde houding voor het eerst in aanraking komt met echte angst.
Dit is waar de checklist-aanpak volledig faalt, en waar ‘physiology-first’-training zijn waarde bewijst. Onder echte druk heb je geen tijd om tien afzonderlijke instructies te onthouden. Je hebt tijd voor één ding: verander je fysiologie, nu meteen, bewust. Ga anders staan. Adem anders. Beweeg met intentie. De verandering in toestand die daarop volgt, neemt alle zichtbare signalen met zich mee, zonder dat je er ook maar één hoeft te sturen.
Dit is geen simpel idee dat je één keer begrijpt en dan weer vergeet. Het is een vaardigheid die je opbouwt door herhaling, onder omstandigheden die echt op angst lijken, en niet alleen in een rustige kamer wordt besproken. Unleash the Power Within UPW) is volledig rond dit principe opgebouwd. De firewalk de eerste avond is geen metafoor voor het onder ogen zien van angst. Het is het eerste levende bewijs dat het veranderen van je fysiologie, op commando en onder echte druk, verandert wat je lichaam vervolgens doet. Als je de kloof herkent tussen hoe je weet dat je je zou moeten gedragen en hoe je je daadwerkelijk gedraagt als het er echt toe doet, dan is UPW vier dagen lang bezig die kloof live te dichten, niet voor de spiegel.
Waarom voelt het zo vermoeiend om te proberen zelfverzekerd over te komen?
Omdat je twee systemen tegelijk laat draaien. Een deel van je houdt zich bezig met een reeks fysieke instructies, terwijl een ander deel nog steeds reageert op wat die nervositeit in de eerste plaats heeft veroorzaakt. De inspanning die je voelt, is de prijs die je betaalt voor het beheren van de output terwijl de input ongewijzigd blijft. Verander eerst de input, en de inspanning verdwijnt grotendeels, omdat je de signalen dan niet meer hoeft vast te houden.
Oefen onder druk, niet alleen voor de spiegel
Zelfvertrouwen dat je alleen in situaties met weinig op het spel hebt opgebouwd, houdt zelden stand zodra er echt iets op het spel staat. Door je houding voor de spiegel te oefenen, train je een vaardigheid die je zenuwstelsel nog nooit nodig heeft gehad in een bedreigende situatie. Je moet de fysieke aspecten oefenen onder omstandigheden die echt spanning met zich meebrengen.
Begin bij je ochtenden. Een korte priming met bewuste ademhaling en beweging traint je lichaam om op commando in actie te komen, nog voordat je het in een echte situatie nodig hebt. Natuurlijke manieren om je energie gedurende de dag een boost te geven, zijn om dezelfde reden belangrijk. Een uitgeput lichaam kan niet op commando een zelfverzekerde fysieke toestand opwekken, hoe gemotiveerd je hoofd ook is.
Als de angst om te falen of het gevoel dat je niet goed genoeg bent, een van de oorzaken is van die instorting, dan is het de moeite waard om dat direct aan te pakken in plaats van er alleen maar omheen te draaien door je houding te verbeteren. Zelfverzekerde lichaamstaal en oprecht zelfvertrouwen versterken elkaar. Het ene vervangt het andere niet.
Hoe snel kan je lichaamstaal eigenlijk veranderen als je onder druk staat?
Sneller dan de meeste mensen denken. Omdat fysiologie de snelste van de drie factoren is die je emotionele toestand bepalen, kan een bewuste verandering in houding, ademhaling en beweging je fysieke uitstraling binnen enkele seconden veranderen, niet binnen minuten. De verandering is op zichzelf niet blijvend, maar wel direct merkbaar, en dat is precies wat je nodig hebt vlak voor een belangrijk gesprek.
Je kwam hier om een kostuum te repeteren. Je weet nu dat het kostuum nooit het probleem was. Het ging om de fysiologie eronder. Die kloof dichten is geen prestatie die je er zomaar bovenop doet. Het is een beslissing die je met je lichaam neemt, nog voordat je hoofd het helemaal heeft bijgehouden.
Begin vandaag nog: voordat je volgende belangrijke moment aanbreekt, sta even op, haal één keer diep adem tot in je buik en maak één bewuste beweging voordat je iets zegt. Dat is de hele oefening. Al het andere vloeit daaruit voort.
