Je kunt je belangrijkste waarden in minder dan een minuut opnoemen. Familie. Groei. Integriteit. Vrijheid. Ze komen er zo uit, want je hebt ze al eerder gezegd: tijdens een sollicitatiegesprek, op een eerste date, of gewoon in je hoofd om twee uur ’s nachts.
Kijk nu eens naar je agenda van vorige week. Kijk eens hoe je je avonden, je geld en je aandacht daadwerkelijk hebt besteed. Ergens in de kloof tussen de lijst en de agenda ligt de waarheid. Het is waarschijnlijk niet de lijst.
- Persoonlijke waarden zijn de innerlijke maatstaven die bepalen wat je uiteindelijk kiest als twee goede opties je in verschillende richtingen trekken, niet de woorden die je op een lijstje zet.
- De meeste mensen kunnen binnen een paar seconden hun waarden opnoemen, maar kunnen niet uitleggen waarom hun agenda, hun uitgaven en hun dagelijkse keuzes daarmee in tegenspraak zijn.
- Een waarde wordt pas echt als je er een moment doorheen komt dat je iets kost.
- De ‘ RPM ’-methode van Tony Robbins zet een waarde om in een doel, dat vervolgens de basis vormt voor een specifiek actieplan. Zo is het niet langer zomaar een idee, maar wordt het een drijvende kracht achter je beslissingen.
- Door je gemoedstoestand te veranderen via fysiologie, focus en overtuiging – wat Tony Robbins de ‘Triade’ noemt – kun je op het moment zelf, precies wanneer je op de proef wordt gesteld, handelen vanuit een bepaalde waarde.
Wat je persoonlijke waarden nu eigenlijk zijn
Persoonlijke waarden zijn de innerlijke maatstaven die bepalen wat je kiest als twee goede opties strijden om je tijd, geld of loyaliteit. Het zijn geen voorkeuren. Een voorkeur is wat je leuk vindt. Een waarde is wat je beschermt, zelfs als dat veel kost.
Psycholoog Shalom Schwartz heeft dit tientallen jaren lang in meer dan 80 landen onderzocht en ontdekte dat menselijke waarden een consistente, meetbare structuur vormen, en niet zomaar een willekeurige persoonlijke mening die ieder van ons in zijn eentje bedenkt (Schwartz, "An Overview of the Schwartz Theory of Basic Values"). Waarden als prestatie, veiligheid en welwillendheid komen in alle culturen voor, omdat ze een antwoord geven op een universele vraag: wat is belangrijk genoeg om je leven eromheen te organiseren?
Je persoonlijke waarden zijn geen stemmingskwestie. Ze vormen de filter waar elke beslissing doorheen gaat, of je die filter nu een naam hebt gegeven of niet.
Je persoonlijke waarden zijn de normen waarvoor je tot het uiterste gaat, niet de woorden die je zou gebruiken om jezelf te beschrijven tijdens een etentje.
De cijfers op papier zijn niet de waarden die je leven bepalen
Dit is wat bijna niemand je vertelt. Je hebt geen gebrek aan waarden. Je hebt nooit een gebrek aan waarden gehad. Wat je mist, is het bewijs dat de waarden die je zegt te hebben en de waarden die je in de praktijk naleeft, dezelfde zijn.
De meeste mensen zetten ‘familie’ op hun lijstje met waarden, maar zeggen vervolgens ja tegen elke late vergadering die tijd afpakt van de mensen die ze zeggen te willen beschermen. De meeste mensen zetten ‘gezondheid’ op het lijstje, maar behandelen hun lichaam vervolgens als de allerlaatste prioriteit op een lange dag. Dit is geen hypocrisie. Het is wat er gebeurt als een waarde slechts een idee blijft in plaats van een leidraad voor je beslissingen te worden.
Je leest dit omdat een deel van je al vermoedt dat die kloof bestaat. De meeste mensen sluiten dit artikel, voelen zich even begrepen en gaan morgen weer terug naar dezelfde agenda. Jij bent hier omdat je niet zoals de meeste mensen bent. Je bent hier om die kloof te dichten, niet alleen om ‘m te benoemen.
Onderzoekers noemen dit de ‘waarde-actie-kloof’: het goed gedocumenteerde verschil tussen wat iemand zegt belangrijk te vinden en wat hij of zij daadwerkelijk doet in de praktijk (Sun et al., „Exploring the Value-Action Gap”). Je ziet het terug op het gebied van gezondheid, geld, relaties – eigenlijk op elk gebied waar een uitgesproken waarde botst met een lastig moment.
Hoe weet ik of ik volgens mijn eigen waarden leef of volgens die van iemand anders?
Kijk eens naar de laatste drie beslissingen die je echt iets hebben gekost: tijd, geld, comfort of goedkeuring. Als die beslissingen zijn genomen om een ouder tevreden te stellen, een functie te behouden of een beeld van succes na te streven dat je zelf nooit echt hebt gekozen, dan zijn de waarden die je leven sturen van iemand anders. Waarden die je nooit hebt getoetst aan je eigen weerstand, zijn meestal geleend, niet zelf opgebouwd.
Hoe je erachter komt welke persoonlijke waarden je leven echt sturen
Stop met het zoeken naar je waarden door je je beste zelf op een goede dag voor te stellen. Iedereen kan onder gunstige omstandigheden een inspirerende lijst opstellen. Ontdek je waarden juist door naar je slechtste dagen te kijken.
Drie vragen leveren meer op dan welk werkblad dan ook:
Waar werd je de afgelopen maand echt boos om? Niet geïrriteerd, maar boos? Boosheid duidt bijna altijd op een waarde die is geschonden.
Welke beslissing heeft je het afgelopen jaar het meest gekost, en heb je die toch genomen? Die beslissing wijst op een waarde die sterk genoeg is om de daadwerkelijke kosten te doorstaan.
Wat weiger je te doen, zelfs als dat je leven moeilijker maakt? Een ‘non-negotiable’ is een waarde waarvan het bewijs al vaststaat.
Dit is besluitvorming op zijn eerlijkst: geen lijstje met dingen die mooi klinken, maar een overzicht van wat je daadwerkelijk hebt gekozen toen het moeilijk was om te kiezen. Tony Robbins leert dat je identiteit op dezelfde manier wordt gevormd, door een patroon van beslissingen, niet door een stukje tekst waarin je jezelf beschrijft. Als je een diepgaander proces wilt voor dit soort zelfreflectie, dan begint het ontdekken van jezelf juist met precies zo’n eerlijke terugblik.
Een waarde die je nog nooit hebt hoeven verdedigen, is een waarde die je eigenlijk nog niet hebt gevonden.
Maak van die waarde een doel, geen slogan
Een lijstje met waarden aan de muur verandert niets. Maar als je van dat lijstje een doel maakt, verandert alles, want een doel vraagt om actie, terwijl een poster alleen maar om instemming vraagt.
Dit is waar Tony Robbins’ ‘ RPM ’-methode echt tot zijn recht komt. Resultaat: hoe ziet het er over zes maanden concreet uit als je deze waarde in de praktijk brengt, vooral als je al de moeite hebt gedaan om er een levensvisie omheen te ontwikkelen. Doel: waarom is deze waarde belangrijk genoeg om een zware dinsdag door te komen? Grootschalig actieplan: welke drie dingen ga je deze week doen die iemand met deze waarde – en niet alleen iemand die deze waarde bewondert – zou doen?
Een doel is een waarde die je in de praktijk brengt. Zonder doel is een waarde niet meer dan een compliment dat je jezelf geeft. Met een doel wordt een waarde een filter voor je agenda, niet alleen voor je gesprekken, en begint het stilletjes werk te verrichten om een doel in het leven te vinden, in plaats van er alleen maar een te beschrijven.
Elke beslissing waar je ooit spijt van hebt gehad, werd in een oogwenk genomen. Elke beslissing waar je trots op bent, werd ook in een oogwenk genomen. Het zijn juist die momenten waarop je een beslissing neemt die je lot bepalen, en een waarde zonder plan erachter krijgt nooit de kans om ook maar iets te bepalen.
Wat is het verschil tussen persoonlijke waarden en doelen?
Een doel is een bestemming met een deadline, iets wat je bereikt of juist niet. Een waarde is een norm die je steeds weer toepast, zonder eindstreep, omdat het beschrijft hoe je te werk gaat in plaats van wat je bereikt. Je kunt een doel bereiken en onderweg toch je waarden verraden. Een waarde kun je niet bereiken. Je kunt ‘m alleen in praktijk brengen, beslissing na beslissing, zolang je leeft.
Het moment waarop de meeste mensen afhaken, net voordat het serieus wordt
Er is een specifiek moment waarop dit proces ongemakkelijk wordt, en dat is precies het moment waarop de meeste mensen er stilletjes afstand van nemen. Het is het moment waarop je waarde kennen en ernaar handelen niet langer hetzelfde zijn, en ernaar handelen je vandaag iets gaat kosten.
Je weet nu welke waarden je echt belangrijk vindt. Je kent het verschil tussen de poster en het plan. Het enige wat nog tussen jou en een andere manier van leven staat, is niet meer informatie. Het is wat je doet de volgende keer dat de kosten zich voordoen.
Verander je verhaal, verander je leven. Die zin heeft pas betekenis als je precies hebt ontdekt welk verhaal je tegenhoudt, en dit is het moment waarop dat gebeurt.
Als je deze kloof tussen wat je weet en wat je daadwerkelijk hebt veranderd herkent, is dat geen mislukking. Het is het nuttigste wat je deze week is overkomen, want je kunt geen kloof dichten die je weigert te zien. Unleash the Power Within (UPW) Europe is vier dagen lang speciaal voor dit doel opgezet: niet weer een lijstje, maar een levendige, meeslepende omgeving waar de identiteit achter je waarden in realtime op de proef wordt gesteld en opnieuw wordt opgebouwd. De ‘ firewalk ’ op de eerste avond is geen metafoor voor het dichten van een kloof. Het is het bewijs, in je eigen lichaam, dat je anders kunt handelen op het moment dat het ertoe doet.
Waarom weten alleen niet genoeg is, en wat de kloof daadwerkelijk dicht
Kennis alleen verandert zelden je gedrag, en als dat wel zo was, zou iedereen die ooit een boek over discipline heeft gelezen, al gedisciplineerd zijn. Wat je gedrag verandert, is je gemoedstoestand: de fysieke en emotionele toestand waarin je verkeert op het moment dat je daadwerkelijk een beslissing moet nemen.
Tony Robbins noemt dit de Triade: fysiologie, focus en overtuiging, de drie krachten die bepalend zijn voor de gemoedstoestand waarin je je op elk moment bevindt. Verander je fysiologie, je houding, je ademhaling, je bewegingen, en je gemoedstoestand verandert nog voordat er ook maar één gedachte bij je opkomt. Verander je focus, waar je op dat moment je aandacht op richt, en je beschikbare keuzes veranderen mee. Verander je overtuiging over wat dit moment betekent, en dezelfde gebeurtenis voelt niet langer als een bedreiging voor je eigenwaarde, maar juist als een kans om die te bewijzen.
Toestand is gelijk aan verhaal is gelijk aan strategie. De toestand waarin je je bevindt, bepaalt het verhaal dat je jezelf vertelt, en dat verhaal bepaalt de strategie waar je voor kiest. Een waarde die vanuit een zwakke toestand op de proef wordt gesteld, wordt losgelaten. Dezelfde waarde die vanuit een sterke toestand op de proef wordt gesteld, wordt verdedigd. Veel van de waarden waar mensen het hardst voor vechten, zijn terug te voeren op de zes menselijke behoeften: zekerheid, afwisseling, betekenis, verbondenheid, groei en bijdrage – de diepere drijfveren die volgens Tony Robbins achter bijna elke uitgesproken waarde schuilgaan.
Uit onderzoek van het Snyder Lab for Genetics aan de Stanford University, waarbij deelnemers aan evenementen van Tony Robbins werden gevolgd, bleek dat het vermogen van de deelnemers om beperkende overtuigingen te herprogrammeren met 300 procent was toegenomen, naast meetbare veranderingen in de hormonen die verband houden met neuroplasticiteit en stressbestendigheid (wordt Tony Robbins door de wetenschap ondersteund?). Dit is geen bewijs dat het lezen over je waarden werkt. Het is bewijs dat het bewust en fysiek veranderen van je toestand invloed heeft op wat je daadwerkelijk vervolgens kunt doen.
Hoe lang duurt het voordat je echt volgens je waarden gaat leven?
Een gedragsverandering kan al beginnen op het moment dat je gemoedstoestand verandert, soms al bij één enkele beslissing, maar het wordt pas echt betrouwbaar door herhaling. Eén goede beslissing onder druk bewijst dat die waarde echt belangrijk voor je is. Een patroon van zulke beslissingen, opgebouwd via wat Tony Robbins ‘Constante en Oneindige Verbetering’ noemt, is wat een waarde omzet in een identiteit waar je niet meer bewust over hoeft na te denken.
Je kwam hier aan en kon je waarden binnen een minuut opnoemen. Je vertrekt nu in de wetenschap dat de lijst nooit de test was, maar de kalender wel. Je weet nu hoe je de waarden kunt ontdekken die verborgen liggen achter je eigen beslissingen, hoe je er een doel van kunt maken met een concreet plan erachter, en waarom de toestand waarin je je nu bevindt belangrijker is dan de intentie waarmee je begon. De enige variabele die nog overblijft, is wat je kiest de volgende keer dat een waarde je iets kost.
Begin vandaag nog: kies één waarde uit je oorspronkelijke lijst. Zoek de kleinste beslissing die je de komende 24 uur moet nemen en waarbij die waarde en je comfort met elkaar in conflict zijn. Kies voor de waarde. Met die ene beslissing begint de kloof zich te dichten.
